Ozonowanie odkaża przez utlenianie. Cząsteczki O₃ rozkładają patogeny na mniejsze, mniej szkodliwe składniki. Gaz dociera wszędzie: do tapicerki, kanałów wentylacyjnych i szczelin, gdzie spray nie sięga. Dlatego ozon musi powstawać na miejscu w generatorze, bo szybko wraca do tlenu.
Skuteczna dezynfekcja powietrza przez ozonowanie pomieszczeń wymaga zwykle 2–10 ppm ozonu, czyli około 4–21 mg/m³. Dezodoryzacja wystarcza przy 0,3–1,5 ppm. Takie stężenia są groźne dla ludzi, dlatego przed zabiegiem opróżniamy pomieszczenie z ludzi i zwierząt.
Polska norma najwyższego dopuszczalnego stężenia ozonu w pracy to 0,15 mg/m³ (Dz.U. 2018 poz. 1286). Zgodnie z zaleceniem PZH do pomieszczenia wracamy nie wcześniej niż 4 godziny po zabiegu. Wcześniej sprawdzamy stężenie miernikiem.
Czytaj również: sterylizacja pomieszczeń
Jak to działa i ile kosztuje ozonowanie pomieszczeń w obecnych czasach?
Zacznijmy od początku. Ozon (O₃) to trzyatomowa odmiana tlenu. W naturze powstaje pod wpływem promieniowania UV oraz wyładowań elektrycznych podczas burzy. Jak pachnie? Najbliższe porównanie to zapach powietrza po burzy.
W naturze ozon pełni dwie role. W górnej warstwie atmosfery chroni organizmy żywe przed szkodliwym promieniowaniem nadfioletowym. W dolnej warstwie jest natomiast zanieczyszczeniem, które szkodzi zdrowiu.
Stąd już przy pierwszym kontakcie technicy Kastelnika tłumaczą, jak przebiega zabieg ozonowania u klienta.
Na rynku ozonowanie mieszkania kosztuje zwykle 4–8 zł za metr kwadratowy. Zabieg w lokalu 50–60 m² to najczęściej 250–450 zł. Ozonowanie samochodu mieści się w przedziale 80–150 zł. Cena zależy od metrażu, stopnia zanieczyszczenia i regionu. Zabiegi po zgonie, pożarze lub zalaniu z pleśnią są droższe.
Czy wiesz, że Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny informuje, że w obecnej szczególnej sytuacji epidemicznej i szybkim szerzeniu się zakażeń SARS-CoV-2 procedurę dezynfekcji pomieszczeń biurowych ozonem uważa za akceptowalną?
Mieszko Kastelnik
Opinia NIZP-PZH pochodzi z 2 kwietnia 2020 roku. PZH zaznacza, że ozonowanie daje działanie higienizujące, a jego efekt jest doraźny.
Skąd się bierze ozon?
Ozon można wytworzyć sztucznie na dwa sposoby: promieniami ultrafioletowymi lub wyładowaniami koronowymi. W odpowiednim stężeniu staje się szybkim i ekologicznym środkiem do dezynfekcji.
Ozon szybko traci właściwości i wraca do tlenu, dlatego nie da się go magazynować w butlach. Z tego powodu wytwarzamy go generatorem na miejscu zabiegu. Do dezynfekcji używamy generatorów przemysłowych Blue Planet o wydajności 10–46 g/h – informuje Dorota Kastelnik, współwłaściciel specjalistycznej firmy sprzątającej z Katowic.
Ostrożnie z tanimi generatorami z internetu. Deklarowana wydajność bywa mocno zawyżona, realnie to 40–60% obietnicy. Sprzęt za 100 zł służy do odświeżania zapachu, nie do dezynfekcji. Sztuczny ozon ma te same właściwości co naturalny, o ile zadba się o właściwe stężenie gazu.
Jak wykorzystać ozon?
Ozon z generatora działa jako środek do dezynfekcji i dezodoryzacji. Powodem jest utlenianie. Ozon, zwany aktywnym tlenem, natychmiast reaguje z zanieczyszczeniami powietrza: wirusami, bakteriami i pleśnią.
Cząsteczki zanieczyszczeń rozpadają się na mniejsze i mniej szkodliwe. Po zabiegu ozon rozkłada się do tlenu, a jego czas połowicznego rozpadu to zwykle 7–10 minut. Przy słabej wentylacji utrzymuje się dłużej, dlatego zawsze mierzymy stężenie przed wejściem. Ozonowanie żywności to częsta praktyka w branży spożywczej.
Popularny artykuł na blogu Kastelnik: Dezynfekcja po zdiagnozowanym przypadku
Ozon zwalcza wiele zagrożeń unoszących się w powietrzu: bakterie, wirusy, pleśń, roztocza i grzyby. Dlatego ozonowanie jest ważnym etapem sprzątania po zgonie oraz dezynfekcji mieszkania po śmierci.
Takie sytuacje zdarzają się codziennie. Mało kto wie, jak groźne dla zdrowej osoby jest otoczenie, w którym rozpoczął się rozkład zwłok.
Ozonowanie kontra bakterie i wirusy
Ozon skutecznie zwalcza bakterie i wirusy. Niszczy groźne dla człowieka bakterie: Salmonellę, E. coli, Clostridium i Cryptosporidium. O skuteczności decyduje nie samo stężenie, lecz iloczyn stężenia i czasu kontaktu, tak zwane CT. Bakterie giną przy niskim CT, a odporny pierwotniak Cryptosporidium wymaga nawet 500 razy dłuższego działania.
Ozon utlenia patogeny silniej niż chlor. Według danych EPA jego potencjał utleniania to około 2,07 V, chloru 1,36 V. W uzdatnianiu wody przyjmuje się, że 1 mg ozonu odpowiada nawet 50 mg chloru. To jednak dane z wody, nie z powietrza w pomieszczeniu.
Gaz dociera do każdego zakątka pomieszczenia. O skuteczności decyduje jednak szczelne zamknięcie i dobór stężenia do wielkości oraz wysokości wnętrza.
Gdzie jeszcze przyda się ozonowanie?
Dzięki przenośnym generatorom ozon można stosować niemal wszędzie. To rozwiązanie także dla alergików, którzy zmagają się z objawami przez cały rok. Ozon skutecznie usuwa pleśń i grzyby, które uczulają wielu alergików. Wobec roztoczy i pyłków jego działanie jest ograniczone, dlatego traktujemy je jako uzupełnienie, nie jedyną metodę.
Rosną średnie temperatury, więc coraz więcej Polaków sięga po klimatyzatory przenośne i stacjonarne. Klimatyzacja w aucie to już norma. Aby była bezpieczna, wymaga regularnej konserwacji, na przykład ozonowania.
Dezynfekcja i dezodoryzacja pomieszczeń ozonem — dla kogo?
Ozonowanie pomaga też właścicielom zwierząt. Nie tylko prywatnym, ale i hodowcom, hotelom dla zwierząt, fundacjom i schroniskom. I nie chodzi wyłącznie o zapach.
Do schronisk trafiają co roku setki, a nawet tysiące zwierząt. Takie miejsca często zmagają się z groźnymi wirusami odzwierzęcymi. Ozonowanie ogranicza ich rozprzestrzenianie.
Popularny artykuł na blogu Kastelnik: Usuwanie nieprzyjemnego zapachu
Postaw na czystość i higienę!
Ozonowanie stosuje się wszędzie tam, gdzie liczy się higiena: w ambulatoriach, gabinetach dentystycznych i weterynaryjnych, laboratoriach, szpitalach i domach opieki. W sezonie chorobowym warto powtarzać je w miejscach z dużymi skupiskami ludzi. Chodzi o restauracje, kluby fitness, żłobki, szkoły, czy też o ozonowanie przedszkola.
W rolnictwie ozonowanie stosuje się od lat. Ozonowanie zboża i kurników usuwa z obiektów hodowlanych wirusy, grzyby i bakterie groźne dla zwierząt.
Najczęściej zadawane pytania — FAQ
Ozon znalazł zastosowanie w wielu dziedzinach. Najczęściej służy do dezynfekcji, ale sprawdza się też w medycynie. Ozonoterapię poleca się m.in. pacjentom z infekcjami grzybiczymi, wirusowymi i bakteryjnymi.
Co powoduje wdychanie ozonu?
Kiedy warto stosować dezynfekcję ozonem?
Jak przygotować mieszkanie do ozonowania?
Ile trwa zabieg i po ilu godzinach można wrócić?
Jak długo utrzymuje się efekt ozonowania?
Czy ozon niszczy przedmioty i rośliny?
Czym różni się ozonowanie od zamgławiania suchą mgłą?
Domowy ozonator czy usługa profesjonalna?
Źródła
- EPA — Ozone Disinfection Fact Sheet (potencjał utleniania ozon vs chlor)
- NIZP-PZH — opinia o dezynfekcji pomieszczeń ozonem, 2.04.2020 (gov.pl)
- CIOP-PIB — najwyższe dopuszczalne stężenie ozonu; Dz.U. 2018 poz. 1286
- Badania nad CT (concentration × time) dla inaktywacji patogenów